Onderzoek

Via wetenschappelijk onderzoek wil ParkinsonNL de kennis en het inzicht vergroten om zo mensen met parkinson te voorzien van de beste zorg en behandeling, ervoor te zorgen dat mensen genezen van deze ingrijpende ziekte (genezing) en uiteindelijk te voorkomen dat mensen parkinson krijgen (preventie).  

De ziekte van Parkinson is op dit moment de snelst groeiende neurologische aandoening. Tot 2040 stijgt naar verwachting het aantal mensen met de ziekte van Parkinson namelijk met 56%. Er zijn dan 98.280 mensen met parkinson. Ons streven? Parkinson stoppen. Daarvoor is onderzoek hard nodig. We maken al verschillende onderzoeken naar de ziekte van Parkinson mogelijk, maar er is ook nog veel onduidelijk over deze ingewikkelde hersenziekte.

Ontdek welke onderzoeken ParkinsonNL op dit moment al mogelijk maakt

Onderzoek naar de ziekte van Parkinson in een tijdlijn

Sinds dr. James Parkinson in 1817 de ziekte voor het eerste uitgebreid beschreef, is er veel onderzocht en ontdekt over de ziekte van Parkinson en behandelingen

Dit is waar we nu staan:

2021, december

ParkinsonNL en de Maag Lever Darm Stichting hebben samen 370.000 euro toegekend aan een onderzoek naar de rol van de darmen bij resistentie van het belangrijkste medicijn tegen de ziekte van Parkinson, Levodopa. Lees hier meer over dit onderzoek.

2021, najaar

ParkinsonNL neemt 5 onderzoeksprojecten over van de Parkinson Vereniging, onder andere over vrouwen en parkinson en innovatieve hersenscans. In totaal wordt 277.000 euro verdeeld over deze onderzoeken.

2021, oktober

De Parkinsonalliantie Nederland publiceert de eerste agenda voor Onderzoek en Innovatie. Hierin staan actiepunten en doelen voor 2030, 2040 en 2050 voor een beter leven van mensen met parkinson, het afremmen of stoppen van het ziekteproces en om te zorgen dat er minder mensen met parkinson bijkomen.

2021, maart

Op 26 maart 2021 is de oprichting van de Parkinsonalliantie Nederland een feit. Meerdere organisaties op het gebied van parkinson bundelden de krachten: ParkinsonNL (fonds voor onderzoek, innovatie en bewustwording), Parkinson Vereniging (patiëntenorganisatie), ParkinsonNet (zorgverleners) en Dutch Parkinson Scientists (onderzoekers).

2021, maart

Op 26 maart 2021 wordt ParkinsonNL opgericht (als opvolger van SPN): hét fonds voor onderzoek, innovatie en bewustwording op het gebied van parkinson(isme). ParkinsonNL werft fondsen en maakt verschillende onderzoeken naar parkinson en parkinsonismen financieel mogelijk.

2020

In Nederland zijn er 65.500 mensen met parkinson. Bij ongeveer 30% van hen uitte de ziekte zich al vroeg (onder de 65 jaar).

2020

Samenwerkende onderzoekers (Vlaanderen) beschrijven als eerste veranderingen (mutaties) in het gen ATP10B als een risicofactor voor de ziekte van Parkinson. 

2019

Een groot onderzoek van samenwerkende onderzoekers (Nederland) laat zien dat vroeg starten met het levodopa niet zorgt voor toxiciteit, maar wel voor een flinke verbetering van de kwaliteit van leven.

2017

De ziekte van Parkinson is de snelst groeiende neurologische aandoening wereldwijd. Dit is de conclusie van een studie van de onderzoeksgroep Global Burden of Disease.

2013

Een onderzoeksgroep uit het ErasmusMC ontdekt dat mutaties in het DJ-1 gen een nieuwe genetische oorzaak zijn voor het zogenoemde autosomaal recessief parkinsonisme dat ontstaat op jonge leeftijd.

2003

Professor Heiko Braak (Duitsland) introduceert fases (stadia) voor parkinson die verspreiding van de ziekte in de hersenen voorspellen. Deze hypothese zou volgens de auteurs van het boek De Parkinsonpandemie niet onomstreden zijn, maar leidde toch tot veel invloed op het denken over de ontstaanswijze en het verloop van de ziekte.

2002

Stichting Parkinson Nederland (SPN) wordt gelanceerd, de voorloper van ParkinsonNL, om fondsen te werven voor fundamenteel wetenschappelijk onderzoek.

2000

Een onderzoeksgroep uit het Amsterdam UMC laat in een studie zien dat thalamusstimulatie (hersenoperatie) en thalamotomie (chirurgische procedure) even effectief zijn voor het onderdrukken van een medicatieresistente tremor (als medicatie niet (meer) of onvoldoende werkt), maar dat die eerste minder bijwerkingen heeft en tot een grote verbetering van het dagelijks functioneren leidt.  

1997

Er wordt een mutatie gevonden in het zogenoemde alfasynucleine-gen bij families met de ziekte van Parkinson (Italië, Verenigde Staten en Zweden).

1986

Dr. Mahlon DeLong (Verenigde Staten) en collega’s brengen de hersenkernen die bewegingen aansturen in kaart.

1983

Dr. William Langston beschrijft parkinsonachtige symptomen als gevolg van een nieuwe, zelfgemaakte synthetische variant van heroïne (MPTP). Deze bevinding gaf een impuls aan de gedachte dat parkinson op zijn minst voor een deel veroorzaakt wordt door toxische stoffen in een omgeving.

Vanaf 1980

Meer medicijnen komen op de markt die symptomen van de ziekte van parkinson verminderen. Zoals de implantaat Deep Brain Stimulation (DBS), de duodopapomp en apomorfinepomp.

1967

Het medicijn levodopa wordt geproduceerd.

1960

Henri van der Eecken, hoogleraar in Gent, en Ludo Van Bogaert (hoogleraar in Antwerpen) beschrijven (samen met Raymond Adams) voor het eerst ‘striatonigrale degeneratie.’ Dit is een ziekte die behoort tot de subtypes van multiple system atrophy (MSA-P). MSA is één van de vormen van atypisch parkinsonisme.  

1960

Onderzoekers ontdekken dat mensen met de ziekte van Parkinson minder dopamine produceren.

1955

Christian de Duve (Leuven) ontdekt het lysosoom, een belangrijk onderdeel van de zenuwcellen dat betrokken is bij de afbraak van afvalstoffen. Hij beschrijft als eerste het verschijnsel autofagie. Dit is een natuurlijk, gereguleerd proces waarbij bepaalde delen van een cel (zoals verouderde eiwitten) opgeruimd worden door het lysosoom. Later blijken beide belangrijk te zijn in de ontstaanswijze van de ziekte van Parkinson.

1950

Dr. Arvid Carlsson (Zweden) onderzoekt de werking van neurotransmitter dopamine (het stofje dat functioneert als ‘boodschapper’ in de hersenen) en de rol hiervan op de ziekte van Parkinson. Hij krijgt hiervoor in het jaar 2000 de Nobelprijs. 

Ook wordt gestart met operaties in de basale kernen (basale ganglia). Deze bevinden zich in de grote hersenen en zijn onderdeel van het regelsysteem dat ervoor zorgt dat bepaalde bewegingen makkelijker verlopen en andere worden verdrukt.

1930

Ludo Van Bogarte (België) beschrijft een juveniele (jeugdige) vorm van de ziekte.

1912

Dr. Fritz Lewy (Duitsland) beschrijft ophopingen van misvormde eiwitten in de zwarte kern (substantia nigra) van de hersen, later Lewy-lichaampjes genoemd.

Eind 19e eeuw

Edouard Brissaud ontdekt dat de ziekte van Parkinson zijn oorsprong vindt in een gedeelte van de hersenen (subthalamus).

1895

Emile Van Ermengem, hoogleraar in Gent, ontdekt botulinetoxine dat tegenwoordig wordt gebruikt voor behandeling van bepaalde symptomen, zoals verkramping (dystonie).

1872

Er wordt onderscheid gemaakt door de Franse neuroloog Jean-Martin Charcot tussen de ziekte van Parkinson en andere neurologische aandoeningen. Hij voegde trage bewegingen en spierstijfheid toe aan de lijst van symptomen en benoemde dat niet elke patiënt ook last had van beven. Hij eert James Parkinson door de ziekte naar hem te vernoemen.

1817

Dr. James Parkinson (Engeland) schrijft een essay over ‘de bevende verlamming’ met patiëntbeschrijvingen en over een theorie dat de ziekte zou ontstaan in het gedeelte van hersenen dat de hersenstam met het ruggenmerg verbindt.

Ontdek welke onderzoeken ParkinsonNL op dit moment al mogelijk maakt