Veranderingen in denken en emotie
Veranderingen in denken en emotie

Psychose

Mensen met de ziekte van Parkinson kunnen een psychose krijgen. Bij een psychose zie, hoor of ruik je dingen die niet echt zijn. En je denkt dingen die niet kloppen. Ongeveer 3 van de 10 mensen met de ziekte van Parkinson hebben hier last van.  

In het kort 

  • Tijdens een psychose zien, horen of ruiken mensen dingen die er niet echt zijn. Dit heet: hallucinatie.
  • Of ze krijgen wanen. Dit zijn gedachten die niet kloppen.
  • De oorzaak van een psychose kan de ziekte van Parkinson zijn, of een andere ziekte. Een blaasontsteking kan je bijvoorbeeld opeens verward maken.
  • Medicijnen kunnen ook voor een psychose zorgen.
  • Soms krijgen mensen medicijnen tegen psychosen. Vaak zijn dit de medicijnen clozapine en quetiapine.  

Wat is een psychose? 

Bij een psychose ziet iemand de wereld op een manier die niet echt is. Ze zien dingen die er niet zijn of horen stemmen in hun hoofd. Dit heet: hallucinaties. Hallucinaties kunnen iemand bang maken. Soms hebben mensen wanen. Dit zijn gedachten die niet kloppen en waardoor je dingen of mensen niet vertrouwt. 

Psychosen bij de ziekte van Parkinson 

Bij de ziekte van Parkinson kan een psychose ontstaan. Soms komen psychosen door medicijnen die mensen met de ziekte van Parkinson krijgen. Dit zijn medicijnen die de dopamine in de hersenen aanvullen. Hoe langer de ziekte duurt en hoe ouder iemand is, hoe groter de kans op een psychose. Ontstaat de verwardheid plotseling? Dan heet dit: een delier. Dit kan bijvoorbeeld komen door een blaasontsteking. 

Wat te doen bij een psychose 

Merk je dat je tekenen van een psychose hebt? Maak dan zo snel mogelijk een afspraak met een zorgverlener. Bijvoorbeeld je huisarts, neuroloog of parkinsonverpleegkundige. De arts kijkt eerst of een probleem in het lichaam voor de klachten zorgt. Bijvoorbeeld uitdroging of een blaasontsteking. Door behandeling van dit probleem verdwijnen de klachten dan snel. De arts kijkt ook of iemand nog goed ziet en hoort. Mensen die niet goed zien of horen, hebben een grotere kans om dingen te zien of horen die er niet echt zijn. 

Aanpassing medicatie ziekte van Parkinson 

Komt de psychose niet door problemen in je lichaam? Dan zal de arts misschien proberen om je medicijnen te veranderen. Bijvoorbeeld door sommige medicijnen te stoppen of verminderen. Hierdoor kunnen de hallucinaties verdwijnen. Maar hierdoor kunnen andere klachten weer erger worden. Zoals problemen met bewegen. Jij en de arts proberen samen te bepalen wat de beste hoeveelheid medicijnen voor jou is. 

Extra medicijnen tegen psychose 

Werkt aanpassen van je medicijnen niet goed genoeg tegen de psychosen? Dan krijg je misschien extra medicijnen. Deze medicijnen worden ook wel antipsychotica genoemd. Voorbeelden van deze medicijnen zijn clozapine en quetiapine. De meeste mensen krijgen clozapine. Gebruik je clozapine? Dan moet je regelmatig je bloed laten prikken. Er zijn ook andere medicijnen tegen psychosen. Die worden niet gegeven aan mensen met de ziekte van Parkinson. Ze kunnen de problemen bij bewegen erger maken. Dit zijn bijvoorbeeld de medicijnen haloperidol, risperidon en olanzapine.  

Hoe kunnen naasten het beste omgaan met psychosen? 

Voor iemand met de ziekte van Parkinson kunnen psychosen vervelend zijn. Ook voor hun naasten kunnen psychosen eng zijn. Het is belangrijk om niet in discussie te gaan met iemand die een psychose heeft. Hierdoor wordt iemand vaak nog onrustiger. Je kunt iemand met een psychose het best vriendelijk geruststellen. Zorgverleners kunnen advies geven over hoe naasten goed met psychosen kunnen omgaan.  

Psychische gevolgen van parkinson

Parkinson kan verschillende psychische klachten geven. Omgaan met de ziekte kan ook moeilijk zijn. Deel in deze groep ervaringen of tips en vind herkenning bij elkaar.

Bekijk de groep
Facebook FacebookWhatsApp Whatsapp

Artikel met medewerking van:

  • prof. dr. Odile van den Heuvel - psychiater en hoogleraar neuropsychiatrie bij Amsterdam UMC en Vrije Universiteit

Experts dragen bij aan betrouwbare informatie op Parkinson.nl.
Lees meer over hoe we als redactie keuzes maken.

Laatst bijgewerkt op: 5 maart 2026

Lees meer over Veranderingen in denken en emotie

Volgend artikel