REM-slaap gedragsstoornis (RBD)
REM-slaap gedragsstoornis (RBD)

Klachten van RBD

De slaapstoornis RBD heeft verschillende klachten. Welke klachten horen bij RBD? En wat merken jij en een bedpartner van RBD? 

In het kort 

  • RBD is een slaapstoornis.
  • Iemand met RBD kan dromen uitbeelden met bewegingen en geluiden. En kan hierdoor zichzelf of de bedpartner pijn doen.
  • Mensen met RBD slaan, schoppen, praten of schreeuwen in hun slaap. Maar deze klachten kunnen ook door iets anders komen dan RBD.
  • Vaak heeft iemand met RBD zelf niet door dat die veel beweegt tijdens de slaap.
  • Een bedpartner merkt vaak meer van RBD dan jijzelf. 

Wat is RBD? 

RBD is een slaapstoornis. Normaal zijn je spieren slap wanneer je droomt. Bij RBD is dat niet zo. Hierdoor maak je de bewegingen uit je dromen in het echt. Bijvoorbeeld schoppen of slaan. Hiermee kun je jezelf of je bedpartner pijn doen. Mensen met RBD hebben een grotere kans om de ziekte van Parkinson of een ander parkinsonisme te krijgen. > Lees meer over RBD 

Andere oorzaken voor de klachten 

Het uitbeelden van dromen met bewegingen en geluiden komt niet altijd door RBD. Dit kan bijvoorbeeld ook bij slaapwandelen, waarbij iemand loopt of praat in zijn slaap. Ook is RBD anders dan nachtangsten. Hierbij schrikt iemand met een angstig en verward gevoel wakker. Soms met een schreeuw. Slaapwandelen en nachtangsten komen vaker voor bij kinderen. RBD begint meestal pas op latere leeftijd. Meestal tussen de 50 en 70 jaar. Ook ademstops in de nacht kunnen erg lijken op RBD. Dit heet: slaapapneu. 

Geen normale slaap bij RBD 

De slaap heeft verschillende fasen. In de REM-fase van de slaap droom je. REM staat in het Engels voor Rapid Eye Movement. In het Nederlands: snelle oogbewegingen. De REM-fase van de slaap wordt ook wel de droomslaap genoemd. Normaal gesproken zijn je spieren tijdens de REM-slaap helemaal ontspannen. Hierdoor beweeg je weinig. Bij mensen met RBD zijn die spieren tijdens de REM-fase niet of te weinig ontspannen. Hierdoor maken ze de bewegingen zoals in hun droom. 

Bewegingen uit dromen in het echt 

De dromen van mensen met RBD lijken vaak net echt. En ze zijn heftig. Mensen dromen bijvoorbeeld dat ze vechten of bedreigd worden. Hier reageren mensen met RBD vanzelf op in hun droom. Ze gaan misschien schoppen, slaan, springen of grijpen. En mensen met RBD maken geluid. Ze praten, lachen, schreeuwen of grommen in hun slaap. Vaak komen deze klachten in de tweede helft van de nacht. 

Wat merk je zelf van RBD? 

Iets minder dan de helft van de mensen met RBD heeft zelf niet door dat ze hun dromen uitbeelden tijdens hun slaap. Sommige mensen worden wakker doordat ze bewegen. Mensen met RBD die vaak wakker worden door hun klachten, zijn soms moe overdag. 

Wonden door heftig bewegen in slaap 

Heftig bewegen tijdens de slaap kan ervoor zorgen dat je wonden krijgt. Bijvoorbeeld omdat je uit bed valt. Of omdat je je ergens tegen stoot. Soms geeft dit je alleen blauwe plekken, maar je kunt ook een bot breken. Meer dan de helft van de mensen met RBD doet zichzelf wel eens pijn.  

Wat merkt een bedpartner? 

Vaak merkt je bedpartner eerder dat er iets mis is dan jijzelf. Ze merken in bed dat je veel beweegt. Bijvoorbeeld slaan of schoppen. Of ze horen je praten of schreeuwen. Hierdoor worden ze misschien wel wakker. Ook kan je bedpartner gewond raken. Bijvoorbeeld als je hen per ongeluk schopt of slaat in je slaap. Ongeveer 1 van de 5 bedpartners van mensen met RBD wordt wel eens per ongeluk pijn gedaan.  

Hulp zoeken bij RBD-klachten 

Merken jij of je bedpartner dat je je dromen uitbeeldt met bewegingen en geluiden? Of word je wakker met wonden waarvan je niet weet hoe je ze hebt gekregen? Dan is het goed om naar de huisarts te gaan. Vertel de huisarts over je problemen bij het slapen. Als het nodig is kan de huisarts je doorsturen naar een slaapkliniek. Daar hebben de zorgverleners veel kennis over slaapproblemen. > Lees meer over de diagnose RBD 

RBD

Bij RBD ontspannen je spieren niet goed tijdens de REM-slaap. Mensen met RBD hebben ook meer kans op parkinson. Deel je ervaring en vind steun en herkenning bij anderen met RBD.

Bekijk de groep
Facebook FacebookWhatsApp Whatsapp

Artikel met medewerking van:

  • dr. Karin van Dijk - neuroloog-somnoloog bij SEIN, expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Experts dragen bij aan betrouwbare informatie op Parkinson.nl.
Lees meer over hoe we als redactie keuzes maken.

Laatst bijgewerkt op: 6 maart 2026

Lees meer over REM-slaap gedragsstoornis (RBD)

Volgend artikel