Eenzaamheid en stemmingsproblemen bij de ziekte van Parkinson

Ook hebben mensen met de ziekte van Parkinson vaker last van depressieve gevoelens en angst. Onderzoekers wilden weten hoe deze klachten met elkaar samenhangen. Is eenzaamheid vooral het gevolg van depressie of angst? Of is het een aparte klacht, die ook op zichzelf kan voorkomen? Daarom deden zij onderzoek naar de relatie tussen eenzaamheid, depressie en angst bij mensen met de ziekte van Parkinson. 

Doel van het onderzoek 

Het doel van het onderzoek was om beter te begrijpen: 

• Welke gevoelens van eenzaamheid het belangrijkst zijn bij mensen met de ziekte van Parkinson. 
• Hoe deze gevoelens met elkaar samenhangen. 
• Hoe eenzaamheid samenhangt met angst en depressie. 

Een netwerk van klachten 

Voor dit onderzoek werden gegevens verzameld van bijna 800 mensen met de ziekte van Parkinson. Zij vulden allemaal een vragenlijst in over eenzaamheid, depressie en angst. Met deze vragen kregen de onderzoekers inzicht in welke klachten mensen precies hadden. 

Daarna deden ze een zogenaamde netwerkanalyse. Hierbij wordt gekeken welke klachten met elkaar verbonden zijn. Ook kun je in zo’n netwerk zien hoe sterk de klachten met elkaar verbonden zijn. Klachten die sterker met elkaar verbonden zijn, komen vaak samen voor. 

Eenzaamheid komt ook voor zonder depressie en angst 

In het netwerk van klachten bleken eenzaamheidsklachten sterk met elkaar verbonden te zijn. Dat betekent dat deze klachten samen één groep klachten vormen die vaak samen voorkomen bij mensen met de ziekte van Parkinson. Depressie en angstklachten vormden weer een losse groep klachten. Dat betekent dat ook deze klachten vaak samen voorkomen.  

In het netwerk zaten ook verbindingen tussen de groep eenzaamheidsklachten en de groep depressieklachten en angstklachten. Maar deze verbindingen waren minder sterk. Eenzaamheid hangt dus wel samen met depressie en angst, maar het is niet hetzelfde. Gevoelens van eenzaamheid kunnen dus ook voorkomen bij mensen met de ziekte van Parkinson die niet depressief of angstig zijn. Omgekeerd geldt hetzelfde. Mensen met de ziekte van Parkinson die zich depressief of angstig voelen, zijn niet altijd eenzaam. 

Van alle verbanden tussen klachten in het netwerk, waren depressieklachten en angstklachten het sterkst met elkaar verbonden. Dat betekent dat de meeste mensen met de ziekte van Parkinson die zich depressief voelen, zich ook angstig voelen. 

Niemand hebben om op terug te vallen 

In het netwerk van klachten viel 1 klacht het meest op: ‘ik heb niemand om op terug te vallen’. Deze klacht hing sterk samen met eenzaamheid, depressie en angst. Als mensen met de ziekte van Parkinson voelen dat ze op niemand terug kunnen vallen, is dat een belangrijke waarschuwing. Het kan wijzen op verdere mentale problemen. Volgens de onderzoekers zouden zorgverleners hier dus extra aandacht voor moeten hebben. 

Binnen het netwerk van eenzaamheidsklachten vielen nog 2 dingen op. Namelijk dat ook een gebrek aan gezelschap en je geïsoleerd voelen sterke verbindingen vormen met andere klachten. Daarom zijn ook dit klachten waar zorgverleners naar zouden moeten vragen. 

Het belang van dit onderzoek 

Helaas blijken mensen met de ziekte van Parkinson tijdens medische afspraken vaak weinig tijd te krijgen om het met de zorgverlener over hun sociale leven te hebben. Eenzaamheid, depressie en angst worden daardoor weinig besproken en worden niet altijd herkend. Dit onderzoek laat zien dat vragen naar sociale steun, gezelschap en gevoelens van isolatie kunnen helpen om problemen vroeg op te sporen. 

Het onderzoek benadrukt dat zorgverleners verder moeten kijken dan lichamelijke klachten bij de ziekte van Parkinson. Wanneer eenzaamheid op tijd herkend wordt, kan passende ondersteuning worden ingezet. Zo kan de kwaliteit van leven van mensen met de ziekte van Parkinson verbeterd worden. 

Samenvatting: 

• Veel mensen met de ziekte van Parkinson hebben mentale klachten. Zoals eenzaamheid, angst en depressie. 

• Het was niet helemaal duidelijk hoe deze klachten samenhangen bij de ziekte van Parkinson. 

• Onderzoekers hebben hier met vragenlijsten onderzoek naar gedaan bij mensen met de ziekte van Parkinson. 

• Depressie en angst bleken sterk met elkaar verbonden. Eenzaamheid komt vaak voor zonder depressie of angst. 

• De resultaten van dit onderzoek laten zien dat er in de spreekkamer ook aandacht nodig is voor mentale klachten, en niet alleen voor lichamelijke klachten. 

Besproken publicatie 

McDaniels B, Zhou K, Mischley LK, Subramanian I. Loneliness and mood symptoms in Parkinson's disease: An item-level network analysis. Parkinsonism Relat Disord. 2026 Aug;149:108393.