De neus 👃

"Ruik eens."

Ik houd een stuk stinkkaas voor Peters neus. Niet zomaar een stukje kaas, maar zo'n exemplaar waarvan je zelf al achteruitdeinst zodra de verpakking opengaat. Peter heeft een blinddoek voor. Ik schuif de kaas steeds dichter naar zijn gezicht.

"En?"

"Niks."

Nog wat dichterbij.

"Nu dan?"

"Nee."

Nog dichter.

"Niks."

Ik duw inmiddels bijna de kaas zijn neusgaten in. Hij ruikt werkelijk helemaal niets. Geen vleugje. Geen twijfel. Geen "volgens mij een beetje". Gewoon helemaal niets. Het blijft me verbazen. Niet omdat ik het niet weet. Integendeel. Al vanaf het moment dat we elkaar leerden kennen, vertelde Peter dat hij slecht kon ruiken. En volgens hem was dat al heel lang zo.

Dat bleef me altijd fascineren. Want hoe werkt dat eigenlijk, niet kunnen ruiken?

Je merkt pas hoe belangrijk je neus is wanneer je er bewust op gaat letten. De geur van koffie in de ochtend. Versgemaaid gras. Een bos na een regenbui. Versgebakken brood. We krijgen dagelijks ongemerkt ontzettend veel informatie binnen via onze neus.

Voor Peter is een groot deel van die geurenwereld al jaren geleden verdwenen.

Misschien is dat ook de reden waarom onderzoekers er zo geïnteresseerd in zijn. Verlies van reukvermogen komt namelijk niet alleen voor bij verkoudheid of ouder worden, maar kan ook samenhangen met neurologische aandoeningen waarbij de hersenen betrokken zijn bij het verwerken van geuren. Bij ziekten zoals Parkinson en Alzheimer kan reukverlies immers al optreden lang voordat andere symptomen zichtbaar worden.

Een neus die signalen afgeeft over iets wat zich diep in de hersenen afspeelt.

Er bestaan zelfs twee aparte termen voor. Wanneer iemand helemaal niets meer kan ruiken, heet dat anosmie. Bij een verminderd reukvermogen heet dat hyposmie.

Het Radboudumc doet samen met ParkinsonNL momenteel zeer relevant onderzoek naar geurverlies bij mensen met én zonder Parkinson. Daarbij wordt onderzocht of veranderingen in het reukvermogen kunnen bijdragen aan een eerdere herkenning van de ziekte. Volgens mij zoeken ze nog steeds mensen (hint). Meer informatie over dit onderzoek is te vinden via: ParkinsonNL geuronderzoek

Tijdens mijn zoektocht naar informatie ontdekte ik ook de website: Reuksmaakstoornis.nl

Een hele website voor mensen die minder of helemaal niet kunnen ruiken of proeven. Dat vond ik eerlijk gezegd verrassend. Pas dan realiseer je je hoeveel mensen dagelijks leven met een reuk- of smaakstoornis en hoe groot de impact daarvan kan zijn.

Sommige mensen met hyposmie of anosmie geven aan dat ze minder kunnen proeven. Dit komt doordat reuk en smaak nauw met elkaar verbonden zijn. Toch is dat bij Peter anders. HIj geniet wel nog van lekker eten. Samen uit eten gaan vinden we allebei nog steeds ontzettend leuk. En thuis gaan een pittige curry, een kleurrijke tajine of een ander gerecht die ook de andere zintuigen prikkelt er nog altijd prima in.

Maar de wereld van geuren?

Die is voor een groot deel verdwenen. Soms vraag ik me af hoe dat zou zijn. Hoe het moet voelen als een heel zintuig langzaam uit je leven verdwijnt. Peter haalt meestal zijn schouders op. Zoals bij zoveel dingen.

"Het is wat het is".